Boerenkool en groene aanslag

We hebben de urn met as van Maarten in een nis gezet en deze afgesloten met een plaquette. Van te voren was ik al even op de begraafplaats wezen kijken. Ik vond het urnengedeelte een sombere plek. De lucht was zwaar bewolkt, dat speelde vast ook een rol. Het pleintje bij het urnengedeelte zat vol groene aanslag. Er stond een bankje. Ik kon me niet voorstellen dat iemand op dat bankje zou gaan zitten. Maarten was een imposante man. Dat is een vriendelijke manier om te zeggen dat een paar kilo’s minder ook wel had gemogen. Bij ons thuis hangen verschillende foto’s waarop hij is te zien. Elke keer dat ik die foto’s zie verbaast het me dat de as van zo’n groot lichaam in zo’n kleine urn past. De as van Maarten zit in een urn. Maar waar is Maarten gebleven? Na het vastschroeven van de plaquette ging ik toch maar even op het bankje zitten. Maarten leek tegelijkertijd heel dichtbij en...
Lees verder

Brieven uit Genua: voor mij overwon de muziek

Ilja Leonard Pfeijffer schreef in 2016 de autobiografie Brieven uit Genua. Toneelgroep Maastricht bewerkte het succesvolle boek tot een toneelstuk. Liefde doet rare dingen met een mens. Zonder enige vorm van training fietst de Nederlandse schrijver Ilja Leonard Pfeijffer in 2008 samen met zijn geliefde Gelya naar Genua, de ‘labyrintische’ havenstad met haar duistere steegjes, ontelbare palazzi en evenzovele gelukszoekers. Helaas: de liefde strandt en Gelya vertrekt naar Berlijn. Pfeijffer vindt zichzelf terug onder een lekkende parasol. Hij probeert weer vat te krijgen op zijn leven door brieven te schrijven aan zijn voormalige geliefde. Ze liggen als witte A-viertjes op het toneel. De parasol staat er naast, net als het terrastafeltje waaraan de schrijver de ene na de andere (nep)cocktail naar binnen slaat. Compassie voor vluchtelingen Een speciaal ‘intermezzo’ vormt een brief aan Europa, waarin compassie en steun wordt gevraagd voor de vluchtelingen die een veilig heenkomen bij ons zoeken. Servé Hermans, artistiek leider van Toneelgroep Maastricht, speelt Pfeijffer. Hij brengt de schrijver humorvol...
Lees verder

Mijn cultuurvisie van gemis

In een verloren uurtje de Cultuurnota Amersfoort 2030 gelezen. Geen lectuur om op het puntje van je stoel te zitten, maar uitermate geschikt voor een treinreis. Geschreven in een zelfverzekerde, doelgerichte en vastbesloten toon. Ferme taal. Voor twijfel geen plaats. Ik vroeg me af of dit nou zo'n rapport was dat in een la verdwijnt en je nooit meer wat van hoort. Heel in het kort iets over de inhoud. Vergeleken met het aantal inwoners blijft het cultuuraanbod in Amersfoort achter. Daar moet iets aan gebeuren. Er komt een uitgebreid onderzoek naar de musea en andere culturele instellingen. Meer cultuuronderwijs op scholen. Het moet makkelijker worden om subsidies aan te vragen. Op die manier kan de gemeente zich terugtrekken en ruimte bieden aan initiatieven van inwoners. Dit alles moet bijdragen aan een groter aanbod van cultuur. Wat verwacht ik? Op dat moment stopte de trein. Er was een technische storing, duur van de vertraging onbekend. De reacties op de Cultuurnota waren divers. De samenstellers...
Lees verder
Tranen voor Warrel

Tranen voor Warrel

Wij hebben onze schapendoes Warrel laten inslapen. Zij was al blind en doof en een klein beetje dement. Soms stond ze een paar minuten voor zich uit te staren, verkoren in haar eigen wereldje. Maar er waren ook nog genoeg momenten dat ze gelukkig was. Warrel was dol op eten, kwispelde als je thuiskwam en vond het heerlijk om te knuffelen. Ze genoot ervan om buiten tot in den treure overal aan te snuffelen. Een rondje waar je vroeger tien minuten over deed, nam nu al snel een half uur in beslag. Warrel ging achteruit. Wanneer wordt leed zo groot dat het niet meer opweegt tegen momentjes van geluk? Dat besluit werd ons gelukkig uit handen genomen. Omdat ze steeds minder wandelde, sleten haar nagels niet meer. Het getik op de vloer klonk de hele dag door het huis. Ook 's nachts bleef ze maar doelloos door de kamer lopen alsof ze op zoek was naar een uitgang en die niet...
Lees verder
Nieuwe kunstenaars krijgen plek in Stijlpaviljoen: ‘Ze moeten wel kunnen boren.’

Nieuwe kunstenaars krijgen plek in Stijlpaviljoen: ‘Ze moeten wel kunnen boren.’

In het Stijljaar kijken de manifestaties vooral terug op de kunststroming die honderd jaar geleden begon. Toch zijn er ook  hedendaagse initiatieven die vooruit kijken, zoals in Amersfoort. In de Keistad wordt van steigermateriaal het Stijlpaviljoen gebouwd. Twintig hedendaagse, veelal jonge, beeldend kunstenaars geven aan de buitenkant van het paviljoen een eigen invulling. Ze laten zich hierbij inspireren door het gebouw en/of de uitgangspunten van De Stijl. Mondriaan mokken Kunstenaars Mayke Verhoeven en Robert Roelink namen samen met Henk Logman, interieurarchitect, kunstkenner en kunstliefhebber het initiatief voor dit project. Logman beschrijft hoe het project tot stand kwam: 'De gemeente Amersfoort schreef een Open Call Beeldende Kunst uit voor het Stijljaar. Tijdens de informatiebijeenkomst werden Rietveldmeubilair en Mondriaanmokken getoond, redelijk suf dus. Andere geïnteresseerden waren vooral geïnteresseerd waar ze hun eigen werk konden tentoonstellen, ook niet erg vernieuwend. Toen ontstond het idee om iets out-of-the-box te gaan doen.' 'Een project om op een experimentele wijze hedendaagse kunstenaars een podium te bieden. Dat wordt het Stijlpaviljoen. Het mag schuren,...
Lees verder

Drukken in de traditie van Johannes Gutenberg: hoe een kort verhaal een prachtig boekje werd

‘De fotograaf en de buizerd’ heet mijn korte verhaal dat bij Triona Pers verscheen. Bijzonder aan het boekje is dat het met de hand werd gedrukt. Hoe doe je dat: met de hand een boekje drukken? Waar leer je zo’n oud ambacht? En valt met woorden te omschrijven wat een met de hand gedrukt boekje bijzonder maakt? Ik vroeg het aan Dick Ronner, drukker en eigenaar van Triona Pers.   Jij wilde ‘De fotograaf en de buizerd graag uitgeven, maar het verhaal mocht niet langer zijn dan ca. 600 woorden. Waarom was dat? De hoeveelheid loden letters die ik heb is beperkt. Wanneer je een tekst van enkele bladzijden zet, dan is er een moment dat er één letter op is. Er is daar met wat kunstgrepen wel een mouw aan te passen, maar wanneer er twee of meer letters opraken dan wordt dat een heel gepuzzel. Hoe gaat het handmatig drukken van een boekje in z’n werk? Allereerst kies ik de grootte van het boekje...
Lees verder

Alleen de mythische verhalen fascineren in kunsthal KAdE

Waarom vond ik de mythische verhalen over het kunstenaarschap interessanter dan de kunstwerken die ik heb gezien? Dat vroeg ik me af na het bezoek aan de expositie GOED GEMAAKT (ode aan het maakproces) in de Amersfoortse kunsthal KAdE. Slechts door een enkel kunstwerk werd ik geraakt, terwijl de verhalen over Daedelus, Pygmalion en de dochter van Butades me mateloos fascineerden. Vliegen Daedelus was een beroemd architect en uitvinder die samen met zijn zoon Icarus van de Kretenzer koning Minos de opdracht kreeg op Kreta een labyrint te bouwen. Helaas raakten de verhoudingen verstoord en kwamen de twee op het eiland vast te zitten. Maar niet getreurd: vader en zoon bouwden van een houten staketsel twee enorme vleugels om te ontsnappen. Ze gebruikten was om de vleugels te bekleden met veren. Het vervolg zal u bekend zijn. Bevangen door enthousiasme vliegt Icarus richting de zon, zodat de was smelt en hij te pletter valt. Wie te hoog grijpt, kan een flinke smak maken Op de expositie wordt een verband...
Lees verder

Als je een broer of zus verliest. Over het verdriet van de ‘forgotten grievers’

Mijn vader stierf in 1997. Hij kwam uit een gezin met tien kinderen, waarvan er vijf inmiddels zijn overleden. Mijn tante Minke schreef daar een boek over: Broederziel alleen? Het boek maakte veel emoties los en kende in korte tijd acht herdrukken. Het verdriet om een overleden broer of zus bleek vergeten rouw. In het Engels worden de rouwenden forgotten grievers genoemd. Ter illustratie een anekdote: toen de moeder van een vriend overleed gingen de ooms en tantes (de broers en zussen van zijn moeder) in de rij staan met mensen die hun medeleven kwamen getuigen. Ze hoefden blijkbaar zelf niet gecondoleerd te worden. Of misschien kwam dat niet bij hen op. Ervaringsverhalen Mijn tante Minke specialiseerde zich in het onderwerp. Het werd haar missie om de rouw om een overleden broer of zus bespreekbaar te maken. Ze verzorgt door het hele land lezingen en gastlessen. In 2015 publiceerde ze Als je een broer of zus verliest. Het is gebaseerd op haar eerste boek,...
Lees verder

Groep Kunstenaars ontvlucht Amersfoort

Uit onvrede over het kunstbeleid van de stad verlaten beeldend kunstenaars Amersfoort. Niet fysiek, maar met hun werk. In het komende jaar exposeren ze gezamenlijk op tal van plekken in Nederland. Hun eigen woonplaats laten ze grotendeels links liggen. Ze hebben weinig vertrouwen in de nieuw te ontwikkelen cultuurvisie van de gemeente. Waarom? Dat lees je hieronder. En ook dat hun eigen idealisme mede ten grondslag ligt aan deze ontwikkeling. De recente aanleiding voor de kloof tussen beeldend kunstenaars en de gemeente Amersfoort vormt het debacle rond De WAR. Deze broedplaats voor cultuur en techniek huurt al meer dan 14 jaar de voormalige kleurstoffenfabriek van Warner & Jenkinson. Kunstenaars en uitvinders vinden er een werkplaats, kennis en een plek voor experimenten. Al vrij snel stelden de mensen van De WAR voor om zeggenschap te krijgen in de verhuur, wat de gemeente bij monde van de tussengeschoven verhuurder weigerde. Toen het terrein niet meer lucratief leek voor projectontwikkeling - het betrokken bouwbedrijf zegde zijn claim op...
Lees verder

Waarom de Koppermaandag terug moet komen

Begin januari valt er bij mij elk jaar een mooi gedrukt boekwerkje door de brievenbus. Deze traditie van Koppermaandag is bijna verloren gegaan. Alleen sommige kleine drukkerijen sturen hun relaties nog een Kopperuitgave. Wat is dat eigenlijk, en waarom is het zo bijzonder? Koppermaandag is de eerste maandag na Driekoningen (6 januari). Van oudsher een feestdag voor de gilden. De gildebrieven met privileges werden voorgelezen en daarna trokken de gildelieden de stad in om te brassen. De kortste dag was geweest. Een mooie kans om de donkere periode af te sluiten. In de 18e eeuw werden de gilden afgeschaft en bleef de traditie alleen onder drukkers bestaan. De gezellen (leerlingen) van de drukkers toonden hun vakmanschap. Zij maakten een mooie prent met een heilswens erop en gaven die aan de meesterdrukkers en de eigenaar van hun drukkerij. Puur ouderwets vakwerk Later werden deze Koppermaandagprenten vooral als relatiegeschenken verstuurd. Door de komst van Kerst- en Nieuwjaarskaarten kwam hier grotendeels een einde aan. Vooral drukkerijen die...
Lees verder