Brieven uit Genua: voor mij overwon de muziek

Ilja Leonard Pfeijffer schreef in 2016 de autobiografie Brieven uit Genua. Toneelgroep Maastricht bewerkte het succesvolle boek tot een toneelstuk. Liefde doet rare dingen met een mens. Zonder enige vorm van training fietst de Nederlandse schrijver Ilja Leonard Pfeijffer in 2008 samen met zijn geliefde Gelya naar Genua, de ‘labyrintische’ havenstad met haar duistere steegjes, ontelbare palazzi en evenzovele gelukszoekers. Helaas: de liefde strandt en Gelya vertrekt naar Berlijn. Pfeijffer vindt zichzelf terug onder een lekkende parasol. Hij probeert weer vat te krijgen op zijn leven door brieven te schrijven aan zijn voormalige geliefde. Ze liggen als witte A-viertjes op het toneel. De parasol staat er naast, net als het terrastafeltje waaraan de schrijver de ene na de andere (nep)cocktail naar binnen slaat. Compassie voor vluchtelingen Een speciaal ‘intermezzo’ vormt een brief aan Europa, waarin compassie en steun wordt gevraagd voor de vluchtelingen die een veilig heenkomen bij ons zoeken. Servé Hermans, artistiek leider van Toneelgroep Maastricht, speelt Pfeijffer. Hij brengt de schrijver humorvol...
Lees verder
Nieuwe kunstenaars krijgen plek in Stijlpaviljoen: ‘Ze moeten wel kunnen boren.’

Nieuwe kunstenaars krijgen plek in Stijlpaviljoen: ‘Ze moeten wel kunnen boren.’

In het Stijljaar kijken de manifestaties vooral terug op de kunststroming die honderd jaar geleden begon. Toch zijn er ook  hedendaagse initiatieven die vooruit kijken, zoals in Amersfoort. In de Keistad wordt van steigermateriaal het Stijlpaviljoen gebouwd. Twintig hedendaagse, veelal jonge, beeldend kunstenaars geven aan de buitenkant van het paviljoen een eigen invulling. Ze laten zich hierbij inspireren door het gebouw en/of de uitgangspunten van De Stijl. Mondriaan mokken Kunstenaars Mayke Verhoeven en Robert Roelink namen samen met Henk Logman, interieurarchitect, kunstkenner en kunstliefhebber het initiatief voor dit project. Logman beschrijft hoe het project tot stand kwam: 'De gemeente Amersfoort schreef een Open Call Beeldende Kunst uit voor het Stijljaar. Tijdens de informatiebijeenkomst werden Rietveldmeubilair en Mondriaanmokken getoond, redelijk suf dus. Andere geïnteresseerden waren vooral geïnteresseerd waar ze hun eigen werk konden tentoonstellen, ook niet erg vernieuwend. Toen ontstond het idee om iets out-of-the-box te gaan doen.' 'Een project om op een experimentele wijze hedendaagse kunstenaars een podium te bieden. Dat wordt het Stijlpaviljoen. Het mag schuren,...
Lees verder

Drukken in de traditie van Johannes Gutenberg: hoe een kort verhaal een prachtig boekje werd

‘De fotograaf en de buizerd’ heet mijn korte verhaal dat bij Triona Pers verscheen. Bijzonder aan het boekje is dat het met de hand werd gedrukt. Hoe doe je dat: met de hand een boekje drukken? Waar leer je zo’n oud ambacht? En valt met woorden te omschrijven wat een met de hand gedrukt boekje bijzonder maakt? Ik vroeg het aan Dick Ronner, drukker en eigenaar van Triona Pers.   Jij wilde ‘De fotograaf en de buizerd graag uitgeven, maar het verhaal mocht niet langer zijn dan ca. 600 woorden. Waarom was dat? De hoeveelheid loden letters die ik heb is beperkt. Wanneer je een tekst van enkele bladzijden zet, dan is er een moment dat er één letter op is. Er is daar met wat kunstgrepen wel een mouw aan te passen, maar wanneer er twee of meer letters opraken dan wordt dat een heel gepuzzel. Hoe gaat het handmatig drukken van een boekje in z’n werk? Allereerst kies ik de grootte van het boekje...
Lees verder

Alleen de mythische verhalen fascineren in kunsthal KAdE

Waarom vond ik de mythische verhalen over het kunstenaarschap interessanter dan de kunstwerken die ik heb gezien? Dat vroeg ik me af na het bezoek aan de expositie GOED GEMAAKT (ode aan het maakproces) in de Amersfoortse kunsthal KAdE. Slechts door een enkel kunstwerk werd ik geraakt, terwijl de verhalen over Daedelus, Pygmalion en de dochter van Butades me mateloos fascineerden. Vliegen Daedelus was een beroemd architect en uitvinder die samen met zijn zoon Icarus van de Kretenzer koning Minos de opdracht kreeg op Kreta een labyrint te bouwen. Helaas raakten de verhoudingen verstoord en kwamen de twee op het eiland vast te zitten. Maar niet getreurd: vader en zoon bouwden van een houten staketsel twee enorme vleugels om te ontsnappen. Ze gebruikten was om de vleugels te bekleden met veren. Het vervolg zal u bekend zijn. Bevangen door enthousiasme vliegt Icarus richting de zon, zodat de was smelt en hij te pletter valt. Wie te hoog grijpt, kan een flinke smak maken Op de expositie wordt een verband...
Lees verder

Als je een broer of zus verliest. Over het verdriet van de ‘forgotten grievers’

Mijn vader stierf in 1997. Hij kwam uit een gezin met tien kinderen, waarvan er vijf inmiddels zijn overleden. Mijn tante Minke schreef daar een boek over: Broederziel alleen? Het boek maakte veel emoties los en kende in korte tijd acht herdrukken. Het verdriet om een overleden broer of zus bleek vergeten rouw. In het Engels worden de rouwenden forgotten grievers genoemd. Ter illustratie een anekdote: toen de moeder van een vriend overleed gingen de ooms en tantes (de broers en zussen van zijn moeder) in de rij staan met mensen die hun medeleven kwamen getuigen. Ze hoefden blijkbaar zelf niet gecondoleerd te worden. Of misschien kwam dat niet bij hen op. Ervaringsverhalen Mijn tante Minke specialiseerde zich in het onderwerp. Het werd haar missie om de rouw om een overleden broer of zus bespreekbaar te maken. Ze verzorgt door het hele land lezingen en gastlessen. In 2015 publiceerde ze Als je een broer of zus verliest. Het is gebaseerd op haar eerste boek,...
Lees verder

Groep Kunstenaars ontvlucht Amersfoort

Uit onvrede over het kunstbeleid van de stad verlaten beeldend kunstenaars Amersfoort. Niet fysiek, maar met hun werk. In het komende jaar exposeren ze gezamenlijk op tal van plekken in Nederland. Hun eigen woonplaats laten ze grotendeels links liggen. Ze hebben weinig vertrouwen in de nieuw te ontwikkelen cultuurvisie van de gemeente. Waarom? Dat lees je hieronder. En ook dat hun eigen idealisme mede ten grondslag ligt aan deze ontwikkeling. De recente aanleiding voor de kloof tussen beeldend kunstenaars en de gemeente Amersfoort vormt het debacle rond De WAR. Deze broedplaats voor cultuur en techniek huurt al meer dan 14 jaar de voormalige kleurstoffenfabriek van Warner & Jenkinson. Kunstenaars en uitvinders vinden er een werkplaats, kennis en een plek voor experimenten. Al vrij snel stelden de mensen van De WAR voor om zeggenschap te krijgen in de verhuur, wat de gemeente bij monde van de tussengeschoven verhuurder weigerde. Toen het terrein niet meer lucratief leek voor projectontwikkeling - het betrokken bouwbedrijf zegde zijn claim op...
Lees verder

Nieuwe kans voor twee magnifieke verhalen die de tand des tijds weerstonden

Twee van de mooiste verhalen uit de wereldliteratuur zijn recentelijk opnieuw uitgegeven. De doden (1914) van James Joyce en De klerk Bartleby (1853) van Herman Melville hebben de tand des tijds moeiteloos weerstaan. Ze zijn nog steeds prachtig om te lezen. ‘Zijn ziel ebde langzaam weg, toen hij het zachtjes hoorde sneeuwen door het heelal en zachtjes sneeuwen in het laatste uur over levenden en doden.’ Er zijn van die slotregels die je altijd bijblijven. Die je een keer hebt gelezen en nooit meer vergeet. Voor mij zijn dat de laatste zinnen van De doden (hierboven in de oude vertaling van Rein Bloem) van James Joyce. Oorspronkelijk het laatste verhaal uit zijn bundel Dubliners, maar in een mooie uitgave los verschenen bij Athenaeum-Polak & Van Gennep. Een juweeltje, voor een paar euro te koop in de boekhandel. Joyce is niet de meest toegankelijke schrijver uit de wereldliteratuur. Integendeel. Finnegans Wake geldt als onleesbaar en het lezen van zijn meesterwerk Ulysses is op z’n minst...
Lees verder

Grootste oorlogsmonument van Nederland wil symbool worden voor opvang vluchtelingen

Het Belgenmonument in Amersfoort is het grootste oorlogsmonument van Nederland. Honderd jaar geleden werd gestart met de bouw. Het is onlangs gerestaureerd, maar heeft geen functie meer. Er wordt gezocht naar nieuwe zingeving. Architectuurcentrum FASadE schreef hiervoor een ontwerpwedstrijd uit. Doel: het Belgenmonument een hernieuwde betekenis te geven als memorial maar ook als symbool voor de opvang van hedendaagse ontheemden. De jury onder leiding van de (Belgische) NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch koos als winnend ontwerp 'Museum voor Gastvrijheid', van de in Londen gevestigde Nederlandse architect Matthijs la Roi. Of het ontwerp ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd is de vraag. Voorlopig ontbreken de financiële middelen. Lammetje Monumenten uit de Eerste Wereldoorlog kunnen grote indruk maken. Wie bijvoorbeeld een bezoek heeft gebracht aan het In Flanders Fields Museum in Ieper kan daar over meepraten. Het is een huiveringwekkende ervaring die voor altijd in het geheugen staat gegrift. Vergeleken met het In Flanders Fields Museum is het Belgenmonument een lammetje in de wei. Geen ontploffende granaten, krijsende soldaten, gasaanvallen of andere nietsontziende ellende. Integendeel. Een mevrouw laat haar hondje...
Lees verder

Waarom een stad zuinig moet zijn op haar kunstenaars

Culturele broedplaats De War moet wijken voor projectontwikkelaar Rovase. Het is niet de enige creatieve opdoffer die kunstminnend Amersfoort heeft moeten incasseren. Enkele tientallen kunstenaars moeten eveneens op zoek naar een nieuwe werkplek. Dit keer treft de gemeente geen enkele blaam. Een gedeelte van de fabriek die hun thuishaven was, is door brand verloren gegaan. Het gaat om de voormalige ‘vleesconserven’ NOACK-fabriek, schuin achter het centraal station. Jarenlang in gebruik als magazijn van De Slegte. Wat is de waarde van kunstenaars voor een stad? De vraag dringt zich op hoe erg dit alles is. Nauwkeuriger geformuleerd: wat is de waarde van kunstenaars voor een stad als Amersfoort? Voor cultuurconsumenten blijft genoeg te beleven. Een keurig theater, filmhuis, festivals, tal van kleinschalige initiatieven. En de kunstenaars kunnen hun werk ook elders maken. Dus wat is het probleem? Ik bedacht dat kunstenaars een onmisbaar onderdeel zijn van een gezond cultureel klimaat. Dat een stad zonder kunstenaars er flink op achteruit gaat. Saaier en kleurlozer wordt. Maar eigenlijk beviel...
Lees verder

Amersfoort in de WAR: ‘Onze samenleving biedt geen plaats voor afwijkend initiatief’

De afgelopen weken is in Amersfoort een stevige culturele proteststorm opgestoken. Aanleiding was het besluit van de gemeente om de thuishaven van culturele broedplaats DE WAR na een aanbestedingsprocedure te gunnen aan een projectontwikkelaar. DE WAR huurt sinds een jaar of tien de voormalige kleurstoffenfabriek van Warner & Jenkinson. Kunstenaars en uitvinders vinden er een werkplaats, kennis en een plek voor experimenten. Toen de gemeente besloot tot verkoop van het terrein, startte de culturele broedplaats een crowdfunding die bijna 600.000 euro opleverde. Omdat de gemeenteraad bovendien het College van B&W opdracht gaf de maatschappelijke waarde mee te wegen, leken alle lichten voor verkoop aan de initiatiefnemers van DE WAR op groen te staan. Gewilde locatie Eind september besliste het College (VVD, PvdA, D’66, ChristenUnie) echter anders. De gewilde locatie, net buiten het centrum en vlakbij rivier de Eem, werd voor 820.000 euro verkocht aan projectontwikkelaar Rovase. Die wil het terrein gebruiken voor kleinschalige woningbouw, ateliers, werkruimten en horeca. De beslissing leidde tot grote verontwaardiging bij DE...
Lees verder
12