Nieuwe kans voor twee magnifieke verhalen die de tand des tijds weerstonden

Twee van de mooiste verhalen uit de wereldliteratuur zijn recentelijk opnieuw uitgegeven. De doden (1914) van James Joyce en De klerk Bartleby (1853) van Herman Melville hebben de tand des tijds moeiteloos weerstaan. Ze zijn nog steeds prachtig om te lezen. ‘Zijn ziel ebde langzaam weg, toen hij het zachtjes hoorde sneeuwen door het heelal en zachtjes sneeuwen in het laatste uur over levenden en doden.’ Er zijn van die slotregels die je altijd bijblijven. Die je een keer hebt gelezen en nooit meer vergeet. Voor mij zijn dat de laatste zinnen van De doden (hierboven in de oude vertaling van Rein Bloem) van James Joyce. Oorspronkelijk het laatste verhaal uit zijn bundel Dubliners, maar in een mooie uitgave los verschenen bij Athenaeum-Polak & Van Gennep. Een juweeltje, voor een paar euro te koop in de boekhandel. Joyce is niet de meest toegankelijke schrijver uit de wereldliteratuur. Integendeel. Finnegans Wake geldt als onleesbaar en het lezen van zijn meesterwerk Ulysses is op z’n minst...
Lees verder

Kunstenaars: leer me alsjeblieft niets, ik wil alleen maar genieten (opiniestuk)

Aan de voortdurende discussie over de rol van kunst in de samenleving neemt het publiek geen deel. Overheid en kunstmakers ruziën of zijn constructief met elkaar in gesprek. De mening van bezoekers wordt niet gevraagd. Daarom deze bijdrage. Natuurlijk is mijn stem er slechts een van duizenden. Ik kan alleen mijn eigen mening geven. Vorige week bezocht ik het toneelstuk Kreuzersonate, als het verlangen maar stopt. Naar het boek van Tolstoj, met spel van Angela Schijf en Tom Van Landuyt en live uitgevoerde muziek van Beethoven, Bach en Arvo Pärt. Over hoe passionele liefde gedoemd is op te branden. Een prachtige voorstelling die ik iedereen zou aanraden. Zie ook de trailer hieronder. Hele mooie muziek en ijzersterk acteren, dus. Maar heb ik er ook wat van geleerd? Nee. Ik heb genoten van Schijf en Van Landuyt, van de violiste en de pianist. Net als alle mensen om me heen, want ons applaus was groots en hartverwarmend. Maar op de weg naar de parkeergarage...
Lees verder

Grootste oorlogsmonument van Nederland wil symbool worden voor opvang vluchtelingen

Het Belgenmonument in Amersfoort is het grootste oorlogsmonument van Nederland. Honderd jaar geleden werd gestart met de bouw. Het is onlangs gerestaureerd, maar heeft geen functie meer. Er wordt gezocht naar nieuwe zingeving. Architectuurcentrum FASadE schreef hiervoor een ontwerpwedstrijd uit. Doel: het Belgenmonument een hernieuwde betekenis te geven als memorial maar ook als symbool voor de opvang van hedendaagse ontheemden. De jury onder leiding van de (Belgische) NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch koos als winnend ontwerp 'Museum voor Gastvrijheid', van de in Londen gevestigde Nederlandse architect Matthijs la Roi. Of het ontwerp ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd is de vraag. Voorlopig ontbreken de financiële middelen. Lammetje Monumenten uit de Eerste Wereldoorlog kunnen grote indruk maken. Wie bijvoorbeeld een bezoek heeft gebracht aan het In Flanders Fields Museum in Ieper kan daar over meepraten. Het is een huiveringwekkende ervaring die voor altijd in het geheugen staat gegrift. Vergeleken met het In Flanders Fields Museum is het Belgenmonument een lammetje in de wei. Geen ontploffende granaten, krijsende soldaten, gasaanvallen of andere nietsontziende ellende. Integendeel. Een mevrouw laat haar hondje...
Lees verder

Stop te zeuren over vergrijzing van het publiek bij klassieke concerten

Afgelopen weekend bezocht ik een koffieconcert van het barokgezelschap The Continuo Company. Met m’n 53 jaar was ik een van de jongste bezoekers. Om me heen gerimpelde gezichten en grijze haren. Steeds vaker hoor ik dat vergrijzing van het publiek voor klassieke muziek een probleem is. Ik vind dat grote onzin en begin me steeds meer te ergeren aan deze opvatting. Staat de toekomst van Lowlands op het spel omdat ze te weinig kaartjes aan senioren verkopen? Doet Pinkpop verwoede pogingen meer 65+ plussers binnen te halen, met of zonder rollator. Nee, natuurlijk niet. Muziek is nu eenmaal verbonden aan leeftijd. K3 voor de jongsten, pop, disco en rap voor pubers, de Top 2000 brei voor oudere jongeren en Mozart, Bach en Wagner voor de senioren. Natuurlijk zijn er uitzonderingen. Jongeren die hun hele leven van klassieke muziek houden, 70’ers die concerten van de Rolling Stones bezoeken, dat snap ik ook wel. Maar het gaat om de grote lijnen. Het grote geheel. Van...
Lees verder

Waarom een stad zuinig moet zijn op haar kunstenaars

Culturele broedplaats De War moet wijken voor projectontwikkelaar Rovase. Het is niet de enige creatieve opdoffer die kunstminnend Amersfoort heeft moeten incasseren. Enkele tientallen kunstenaars moeten eveneens op zoek naar een nieuwe werkplek. Dit keer treft de gemeente geen enkele blaam. Een gedeelte van de fabriek die hun thuishaven was, is door brand verloren gegaan. Het gaat om de voormalige ‘vleesconserven’ NOACK-fabriek, schuin achter het centraal station. Jarenlang in gebruik als magazijn van De Slegte. Wat is de waarde van kunstenaars voor een stad? De vraag dringt zich op hoe erg dit alles is. Nauwkeuriger geformuleerd: wat is de waarde van kunstenaars voor een stad als Amersfoort? Voor cultuurconsumenten blijft genoeg te beleven. Een keurig theater, filmhuis, festivals, tal van kleinschalige initiatieven. En de kunstenaars kunnen hun werk ook elders maken. Dus wat is het probleem? Ik bedacht dat kunstenaars een onmisbaar onderdeel zijn van een gezond cultureel klimaat. Dat een stad zonder kunstenaars er flink op achteruit gaat. Saaier en kleurlozer wordt. Maar eigenlijk beviel...
Lees verder

Amersfoort in de WAR: ‘Onze samenleving biedt geen plaats voor afwijkend initiatief’

De afgelopen weken is in Amersfoort een stevige culturele proteststorm opgestoken. Aanleiding was het besluit van de gemeente om de thuishaven van culturele broedplaats DE WAR na een aanbestedingsprocedure te gunnen aan een projectontwikkelaar. DE WAR huurt sinds een jaar of tien de voormalige kleurstoffenfabriek van Warner & Jenkinson. Kunstenaars en uitvinders vinden er een werkplaats, kennis en een plek voor experimenten. Toen de gemeente besloot tot verkoop van het terrein, startte de culturele broedplaats een crowdfunding die bijna 600.000 euro opleverde. Omdat de gemeenteraad bovendien het College van B&W opdracht gaf de maatschappelijke waarde mee te wegen, leken alle lichten voor verkoop aan de initiatiefnemers van DE WAR op groen te staan. Gewilde locatie Eind september besliste het College (VVD, PvdA, D’66, ChristenUnie) echter anders. De gewilde locatie, net buiten het centrum en vlakbij rivier de Eem, werd voor 820.000 euro verkocht aan projectontwikkelaar Rovase. Die wil het terrein gebruiken voor kleinschalige woningbouw, ateliers, werkruimten en horeca. De beslissing leidde tot grote verontwaardiging bij DE...
Lees verder

‘Eyes Wide Shut’: Film en boek strijden op toneel, en de muziek wint

'Laat mij in tranen mijn lot beklagen. En laat mij verlangen naar de vrijheid.' Waar zou mijn voorkeur naar uitgaan: boek, film of toneelstuk? Die vraag fascineerde me toen bleek dat Toneelgroep Maastricht het boek Droomnovelle van Arthur Schnitzler en de daarop gebaseerde film Eyes Wide Shut van Stanley Kubrick bewerkt had tot een nieuw toneelstuk. Eigenlijk was het geen eerlijke wedstrijd. De uitkomst stond al van tevoren vast. Ik lees en schrijf al verhalen zolang ik me kan herinneren. Ik leef literatuur. Dus Droomnovelle (1926) zou de winnaar zijn. Maar tijdens het lezen sloeg de twijfel toe. De personages in Droomnovelle zijn vlak en het plot verouderd, zoals ik eerder ook al op deze site berichtte. Welke moderne mens maakt zich nog druk over de fantasieën van z’n partner? Ieder mens heeft recht op z’n geheimpjes. En het spel met werkelijkheid en verbeelding is ook wel eens sterker uitgewerkt. Beleefden de saaie dokter Fridolin en zijn vrouw Albertine hun erotische avonturen...
Lees verder

Keistad Amersfoort – een kei in klassieke muziek?

Denkt u bij Amersfoort aan klassieke muziek? Ehm... Een nieuw initiatief moet hierin verandering brengen. Bij de opening van het culturele seizoen presenteerde Amersfoort Klassiek zichzelf met een mooie ambitie: de Keistad profileren als klassieke muziekstad. Een mooi initiatief wat mij betreft, want Amersfoort heeft op het gebied van klassieke muziek inderdaad het nodige te bieden. Zo is er Amerfortissimo, het jaarlijkse festival voor kamermuziek. Een initiatief van violiste Lonneke van Straalen dat inmiddels is overgenomen door de dames van het Ragazze Strijkkwartet. Het NRC was er dit voorjaar zeer positief over. Of neem Monteverdi XL, een ambitieus project van het Ensemble Le Nuove Musiche, dat jaarlijks gedurende een weekend aandacht besteedt aan de vespers van Monteverdi. Verder is de Keistad de thuishaven van Holland Opera, zijn er de Havikconcerten (een soort mini Prinsengrachtconcert) en is er Music on Chairs: een mooi project waarin sopraan Henriette Feith met authentieke instrumenten en topmusici aandacht vraagt voor onbekend barokrepertoire. Waarom concurreren? Aan sfeervolle monumentale gebouwen is in Amersfoort geen...
Lees verder

Eyes Wide Shut: waarom Schnitzlers ‘Droomnovelle’ nog best te lezen is.

Eind deze maand komt Toneelgroep Maastricht met ‘Eyes wide shut’. Het toneelstuk is een bewerking van de gelijknamige film van Stanley Kubrick. Die werd op zijn beurt geïnspireerd door ‘Droomnovelle’ van Arthur Schnitzler. Het boek verscheen negentig jaar geleden en zorgde voor een boel ophef. [box title="Het verhaal van Droomnovelle" style="glass"]De Weense dokter Fridolin is geschokt als zijn vrouw Albertine hem opbiecht dat ze in gedachten vreemd is gegaan. Na haar bekentenis wordt Fridolin weggeroepen voor een sterfgeval. Het is het begin van een nachtelijke tocht langs schemerachtige figuren die eindigt in een villa waar een geheim genootschap een seksuele ceremonie houdt. Fridolin wordt ontdekt, bedreigd en verwijderd. Als hij weer thuis komt, ontwaakt Albertine net uit een droom. In de armen van haar minnaar zag ze hoe Fridolin werd gehoond en gekruisigd. De volgende ochtend vervolgt Fridolin zijn tocht. Hij gaat op zoek naar de personages van de afgelopen nacht en meent in het mortuarium het lijk te zien van de gravin die hem...
Lees verder

Signs of Life: fotografische ode aan bermmonumenten

Bermmonumenten maken het onverwachts en gewelddadig toeslaan van de dood zichtbaar. Meestal langs de openbare weg maar soms ook op meer afgelegen plekken. De Amersfoortse fotograaf Jeroen Hansen fotografeerde er de afgelopen jaren honderden, met het onlangs verschenen fotoboek Signs of Life als resultaat. Een bosje bloemen vastgebonden op een ingedeukte vangrail. Kaarsen, foto´s of een teddybeertje bij een scherpe bocht. Twee kruizen aan de rand van een steil ravijn. We rijden of lopen er langs, vragen ons misschien een moment af wat er is gebeurd en gaan verder met ons bestaan. Fotograaf Jeroen Hansen: ,,Tijdens een vakantie op Lanzarote zag ik middenin het ruige verlaten landschap een kruis, een bloempje en een stapeltje stenen. Ik vond het een mystieke plek. Ik maakte een foto. Later op de vakantie kwam ik nog zo´n herinneringsplaats tegen. Ook die fotografeerde ik. Toen ik thuiskwam bekeek ik de foto´s en wist ik gelijk: hier moet ik wat mee doen.” Hansen sprong in zijn auto en reed...
Lees verder